Cirkeleconomie

Jurriaan Kamp schrijft onder de aansprekende kop ‘Niet zuinig, maar uitbundig’ over hoe de natuur inspiratie biedt voor de cirkeleconomie. “Ontwikkeling heeft baat bij uitbundigheid; het zou niet veel geworden zijn als Beethoven maar met een paar noten had mogen componeren. De innovatie die nodig is om doorbraken te forceren smoort in een economie die is gericht op minder.” Zoals de appelboom veel meer bloesem draagt dan appels, zo is vergaande verkwisting nodig om van de veelheid van op elkaar inwerkende processen tot een opwaartse spiraal te vormen. Dat lukt alleen als elke activiteit een positief effect heeft op een andere activiteit. Als afval een grondstof wordt voor een volgend proces. “De effectieve cirkeleconomie creëert positieve effecten.”

Jurriaan Kamp is oprichter van het tijdschrift ODE. Afgelopen vrijdag was er een speciale ODE-bijlage bijgevoegd bij NRC. Veel artikelen gaan over duurzaam produceren en samenleven, maar er is ook een bijdrage over het einde van leiderschap; er zijn geen managers nodig! Een vraag die bij me opkwam: hoe bewerkstelligen we de hoognodige doorbraken in denken en doen? De lemniscaat op de voorpagina van de bijlage suggereert dat er een grondpatroon is waarmee alles met alles te verbinden valt. Kan dat niet wat verder worden uitgewerkt? In de uitleg van Han Boering * van hexagram 50 ( I Tjing) trof ik eerder een mooie benadering aan van een stapeling van processen. Hexagram 50 handelt over spijspot, een attribuut dat het mogelijk maakt om water en vuur dichtbij elkaar te brengen. Nu bestaat een hexagram uit twee trigrammen van drie lijnen, maar als je telkens een lijn opschuift, kun je er vier onderscheiden. Je krijgt dan het volgende beeld:

Deze opeenvolging van trigrammen laat zich ook verbeelden in een cirkeldiagram.

Het diagram legt de nadruk op het handelen. Het volgende op de (gemoeds)toestanden.

In de verbinding van die twee diagrammen ligt misschien een sleutel voor de cirkeleconomie. Zoals de natuur niet alleen verkwisting laat zien, maar ook bijvoorbeeld rust, dient duurzame productie ook gericht te zijn op immateriële opbrengsten. Wij moeten niet alleen positieve effecten op productieprocessen genereren, maar ook op ons gemoed en de gemoedstoestand van ons allemaal. Ziedaar een lemniscaat voor de cirkeleconomie:

* Han Boering 2006. De I Tjing voor de 21ste eeuw. Felix uitgeverij.

No comments yet.

Geef een reactie