Zhuang Zi

Vandaag heb ik twee afspraken in Rotterdam. In de ochtend ben ik te gast bij twee directeuren uit het MBO techniek. ’s Middags spreek ik Guy Bauwen, lector aan de Hogeschool Rotterdam. Ik heb een uurtje te overbruggen en dat doe ik in de kantine van de opleiding Economie. Wat een internationale sfeer heerst daar. Je hoort er volop Engels. Aan de tafel naast me wordt druk Chinees geoefend. De gespreksleider blijkt een student uit Litouwen. Chinees hoeft Diederik Samsom niet te leren om de raad van Olaf Tempelman op te volgen (VK 8 maart). Tempelman beveelt Samsom een boek aan zodat hij beter kan omgaan met de uitslag van de komende verkiezingen voor de gemeenteraden.

Zhunag ZiTwee jaar geleden sprak de Nederlandse sinoloog Kristofer Schipper op het symposium van de stichting Yijing studies. Zijn vertaling van het werk van Zhuang Zhi is een parel in de wijsheidsliteratuur. Niet alleen Samsom zou er zijn voordeel mee kunnen doen, heel veel politici zo niet allemaal beaamt Tempelman. Van Zhuang Zi is de volgende uitspraak: “De allerhoogste mens gebruikt zijn hart als een spiegel: dingen komen en gaan zonder meer, hij weerspiegelt zonder iets vast te houden. Zo kan hij alles overwinnen zonder gewond te raken.” Wat is het sleutelwoord in deze uitspraak? Veel mensen beantwoorden die vraag met: spiegel. Het is mooi om daarover in dialoog te gaan. Mijn antwoord zou een werkwoord zijn: niet-vasthouden.

Niet-vasthouden heeft iets paradoxaals en daar is het Tempelman om te doen. Volgens hem kan Samson wel wat taoïstische paradoxen gebruiken. Niet om zijn gedrevenheid te ondermijnen, eerder om hem te waarschuwen voor het vasthouden aan een al te eenzijdige opvatting of strategie. Bepalen wat goed is om te doen, is geen kwestie van kennis alleen. Wijsheid is geen oplossing voor problemen, maar gaat over het vinden van problemen. Tempelman waarschuwt Samson voor het moment dat hij het niet meer weet. Dat moment komt zeker. Het volgende verhaaltje uit de Zhuang Zi pleit voor mee-bewegen.

Leerlingen vragen aan Zhuang Zi of het bruikbare altijd te verkiezen is boven het onbruikbare. Zhuang Zi denkt hardop na over het antwoord. De middenweg lijkt het meest voor de hand te liggen. Maar die middenweg bevrijdt een mens niet van zijn beslommeringen. Zhuang Zi geeft zijn leerlingen de raad om de kracht van het tao te berijden en zo te gaan rondzwerven. Hij voegt daar nog het volgende aan toe:
Geen lof, geen blaam;
Nu eens draak, dan weer slang;
Verander met de tijd mee,
Laat je nooit vastzetten in één manier van doen;
Soms hoog, dan weer laag,
Afhangend van wat het beste overeenkomt met de omstandigheden.

Niet-vasthouden of mee-bewegen, het zijn een positieve inkleuringen van ‘het draaien’.

Zhuang Zi: de volledige geschiften, vertaald en toegelicht door Kristofer Schipper (2007). Augustus.
Het stukje van Olaf Tempelman stond in de boekenbijlage van de Volkskracht van 8 maart 2014.

, , ,

One Response to Zhuang Zi

  1. Maarten 10 maart 2014 at 14:10 #

    Mooi verhaal, Marc! Toegepast op het politieke leiderschap van dit land. Wat zou het mooii zijn als ze konden putten uit de schatkamers van de wereldculturen, zoals jij laat zien.

Geef een reactie