Wie de jeugd heeft, heeft de toekomst

‘Hoe sneller wij voorwaarts oprukken, des te meer en des te ingewikkelder problemen zullen wij ontmoeten’ Fred L. Polak

Het werk van de Nederlandse futuroloog Fred L. Polak is uiterst actueel. Hij voorspelde niet alleen de impact van een aantal technologische ontwikkelingen, bijvoorbeeld een computer in elke huiskamer, maar beschouwde vooral de invloed ervan op de cultuur. In hoeverre is er cultuurplanning nodig? Nu lijkt cultuurplanning vloeken in de kerk, maar dat gold voor economische planning ooit ook. In het liberale Europa van de negentiende eeuw was elke bemoeienis vanuit de overheid taboe. Na de wereldwijde crisis is er zelfs in de Verenigde Staten brede steun voor meer regulering en controle. Met al die aandacht voor economische problemen, raakt cultuur op de achtergrond.

In een inleiding op een verzameling teksten van Polak, gaat H. van Praag met name in op het denken vanuit de toekomst en de rol van de wetenschap en de persoonlijke keuzes. “De weg die we gaan (in de ruimte), en de weg die we begaan (in de tijd), verschillen daardoor, dat de eerste er al is, en de tweede pas ontstaat door ons gaan.” De toekomst is weliswaar ongrijpbaar, doch mede het gevolg van mijn keuze. Over die ongrijpbaarheid gaat de moderne complexiteitstheorie, die onderscheid maakt tussen complicated/knowable (gecompliceerde problemen doch oplosbaar met de huidige kennis) en complex (geheel van op elkaar inwerkende problemen waarbij oorzaak en gevolg door elkaar heen lopen; alleen werkende weg op te lossen door te experimenteren en te duiden). Zie onder meer: het cognitive edge netwerk.

Het ongrijpbaarheidprobleem van de toekomst wordt sterker als we vanuit het verleden denken. Nogmaals Van Praag aan het woord. “Een Pauselijk woord luidt: ‘Wie de jeugd heeft, heeft de toekomst.’ Aansluitend daarbij kunnen we stellen: ‘Naarmate de toekomst ongrijpbaarder wordt, wordt ook de jeugd ongrijpbaarder.” Zolang de kerk haar gedachtegoed aan de jeugd kon overdragen was ze verzekerd van aanwas, maar nu doet zich het omgekeerde voor. De kerken stromen leeg en de jeugd lijkt inderdaad ongrijpbaarder. Komt het omdat we de weg in de tijd veronachtzamen? Moeten we met Polak stellen dat het hoog tijd wordt om aan cultuurplanning te doen?

Hoe zou een dergelijke planning eruit zien? Daar komen we werkende weg achter, maar een belangrijk beginpunt is om niet vanuit bestaande tradities en hokjes te denken en veel meer op zoek te gaan naar verwantschap. Het creativiteitsbeginsel  een centrale plaats geven; de toekomst is mens-geschapen en mens-scheppend, en vooral de jeugd erbij betrekken.

,

No comments yet.

Geef een reactie