Sunrise: Das Buch Joseph

Een boek over Jozef, de vader van Jezus, heeft me deze zomer in veel opzichten verbluft. Het is geschreven door Patrick Roth, een duitser die tot voor kort  in Amerika woonde en werkt als schrijver en regisseur. Hij is een rasverteller. In Sunrise: Das Buch Joseph tuimelde ik van het ene verhaal in het andere. Ik kon er mijn mond niet over houden en vertelde mijn vrouw ongewild over wat ik meemaakte in dit boek. Want zo voelde het, ik stapte in een beginnende, nieuw-testamentische geschiedenis. Dit najaar organiseren de universiteiten van Heidelberg en Augsburg een seminar over de herontdekking van de bijbel door Patrick Roth. Van het opnieuw en vernieuwend vertellen van een geschiedenis gaat werking uit.

70 n.Chr. Kurz vor dem Fall der Heiligen Stadt belagern römische Truppen Jerusalems Mauern. Zwei „Spione des Herrn“, Beauftragte einer urchristlichen Gemeinde jenseits des Jordan, stehlen sich in die zerstörte, ausgehungerte Stadt, die Erinnerung an Jesu Grab vor dem Untergang zu bewahren. Während eines Sandsturms, der Jerusalems Gassen verdunkelt, gelangen sie in die Nachthütte der Neith, einer Ägypterin, die das Ziel der beiden genau kennt, aber ganz anders davon erzählt. Nicht von Jesus spricht sie ihnen zunächst, nicht vom Grab des „Herrn“, sondern vom Leben des „Herrn eures Herrn“: von Joseph, dem Mann der Maria, einem Menschen, „dessentwegen Himmel und Erde geworden sind.“ Von ihm wissen die jungen Jesus-Anhänger kaum mehr als wir Heutigen. Denn wer weiß um die Geschehnisse vor Jesu Geburt? Wer weiß um die Ereignisse, die sich auf dem Weg zum ersten Pessach des zwölfjährigen Jesus zutrugen? Wer weiß um den mächtigsten Traum Josephs, in dem Gott ihm befahl: „Opfere mir Jesus, deinen geliebten Sohn!“ Und wer weiß um Josephs Antwort?
„SUNRISE“ dringt in Erfahrungsräume vor, in denen Gewißheiten brüchig werden. Patrick Roths Erzählkunst geht von existenziellen Erlebnissen aus und zeugt von außergewöhnlicher Sprachkraft. Der bildgewaltige Roman erzählt die Geschichte des Joseph von Nazaret als verblüffend authentisches, greifbar gegenwärtiges Drama zwischen dem Menschen und dem Numinosen.

De titel van het boek is verbonden met de film ‘Sunrise: a son of two humans’ uit 1927 van F.W. Murneau en D.W. Girffith. Patrick Roth bewondert met name Griffith die met zijn camera een verhaal op geheel nieuwe wijze weet te vertellen. Griffith creëerde effecten die voorheen niet bestonden, hij ontdekte de werking van effecten. Patrick Roth kent de filmwereld en gebruikt die kennis om een poëtische-artistiek boek te schrijven over Jozef, de vader van Jezus. Het verhaal wordt verteld in een soort bijbels Duits, dat archaïsch aandoet, maar tegelijk speels is en daardoor toegankelijk, zuigend, beklemmend en onstuimig tegelijkertijd.

Er is nog maar weinig vertaald van Patrick Roth. Een vertaling van ‘Sunrise: Das Buch Joseph’ lijkt me lastig, maar niet onmogelijk natuurlijk. Het vraagt wel de consequentie van Roth zonder zijn romantiek en poëzie te verliezen. Deze tekst houdt doorgaand spanningen in stand, zoals de spanning tussen bewust handelen en onbewuste impulsiviteit, tussen vertellen en luisteren, tussen leven en dood, tussen deugdzaamheid en banditisme. Als je het Duits machtig bent, geeft het een nieuwe toegang tot een wereld die door de kerk is geclaimd en althans voor mijn gevoel tot stilstand is gebracht. De verschillende verhaallijnen in het boek komen op waanzige wijze bij elkaar. Alles hangt met alles samen. Dit boek gaat niet over geloof, maar over een geschiedenis die verteld wil worden. Waar het op aankomt, is luisteren en daarmee nadert Roth de essentie van de bijbel: de bereidheid tot luisteren naar een zich ontvouwende geschiedenis.

De hypothese die bij me opkomt is dat het ‘overdraagbare geloof’ in een God, het luisteren naar wat mensen elkaar te vertellen hebben en wat het onderbewuste meedeelt, ondermijnt. We houden op met luisteren, als er maar één verhaal is dat herverteld mag worden. Ophouden met luisteren, leidt tot stilstand. Roth doorbreekt de stilte zoals die in de geschiedenis telkens door mensen doorbroken is en begint opnieuw te vertellen vanuit zichzelf. Jezus is daar een goed voorbeeld van. Aan dit boek over Jozef, deze scheppingsdaad, ligt een grote droom ten grondslag, een ‘seelerische Tatsache’, die pas door het schrijven aan dit boek zijn volle betekenis krijgt. Men kan god liefhebben én moet hem vrezen, dat is een paradox die alleen door het leven te leven, de weg te gaan, gehanteerd kan worden. Sunrise: Das Buch Joseph is een heel moedige vertelling.

In een lezing eerder dit jaar citeert Roth de laatste regels uit een gedicht van Robert Frost, The Road not Taken uit 1920 (volgens Roth de inspiratie voor The Road less Traveled van Scott Peck, een nieuwe psychologie over liefde, traditionele waarden en spirituele groei uit 1978):

Two roads diverged in a wood, and I—

I took the one less traveled by,

And that has made all the difference.

 

, , ,

No comments yet.

Geef een reactie