People meet in architecture

De architectuurbiënnale van Venetië wordt altijd in de even jaren gehouden. Dit jaar heeft de Japanse architecte Kazuyo Sejima de vrije hand gekregen om de tentoonstelling vorm te geven. Sejima won al de pretentieuze Pritzker-prijs voor architectuur (samen met haar zakenpartner Ryue Nishizawa). In Lausanne is één van haar grootste gebouwen gerealiseerd: de polytechnische universiteit. Het motto dat zij haar biënnale heeft meegegeven luidt: people meet in architecture. Zij legt daarbij weer de nadruk op een aloud principe: vorm volgt functie. Gebouwen zijn er voor de mens en de ontmoeting, in plaats van vooral icoon of statement te zijn. De architectuur als dienstbaar aan de mensheid.

Maar wat kenmerkt de mensheid? De Amerikaanse filosofe Nussbaum stelt de democratie voorop en maakt zich daarbij zorgen over het onderwijs. De uiterst clichématige bespreking van haar pleidooi door Arnold Heumakers in NRC Handelsblad van 27 augustus komt op mij over als een misverstaan van de Amerikaanse bijdrage aan het denken over democratie. Na Griekenland (in de oudheid) is Amerika daar het meest geconcentreerd mee bezig. Verraadt Heumakers’ wantrouwen een verhulde angst voor het gegeven dat de vernieuwing van de democratie van buiten Europa komt? Het gaat bij Nussbaum om iets fundamenteels: de mensheid, haar vorm van samenleven en voortbestaan. Heumakers reduceert haar denken tot een eenzijdige ideologie, maar dat geldt eigenlijk vooral voor de recensie die totaal voorbijgaat aan de kernvraag: wat is wereldburgerschap? De tunnelvisie van Heumakers komt vermoedelijk door de zwakke vooronderstellingen over het (Nederlandse) onderwijs (in de tweede alinea van de recensie), die niet alleen feitelijk onjuist zijn, maar ook moreel verwerpelijk.

Dat de crisis waarin het onderwijs verkeert tot de politiek is doorgedrongen, bewijst volgens Heumakers de urgentie ervan. Maar dat is nu precies waar het om gaat. Het onderwijs is tot politiek instrument geworden en daar wil Nussbaum vanaf. De zeven vrije kunsten heruitvinden en opnieuw een prominente plaats geven in alle vormen van onderwijs, dat is haar pleidooi. Dat gaat niet over het uitsterven van Duits of Frans, hetgeen relikwieën zijn van voorbije overheersingen. Laten we vooral vrije ruimte creëren in het onderwijs om te oefenen in democratie en wereldburgerschap. Gebouwen kunnen daar ongelofelijk aan bijdragen. Als ik een kerk binnenga dan valt me meteen op hoe ondemocratisch die zijn ingericht en dat geldt voor veel scholen en … bedrijven. Er is iets fundamenteels mis in het onderwijs waar de onderwijsvernieuwingen geen aandeel in hebben gehad.

,

No comments yet.

Geef een reactie