Opstaan en weer vallen

Paaszaterdag fietste ik van Hilversum naar Laren om mijn team te zien tennissen tegen ’t Laer. Normaal gezien had ik zelf gespeeld, ware het niet dat ik vrijdagmiddag een flinke snijwond opliep. De jonge arts bij de spoedeisende hulp heeft het kundig gehecht. “Als het mijn vinger was, zou ik morgen geen competitie spelen,” zo sprak hij me toe. Ik dacht meteen aan een vervangende huisarts die ik vorig jaar bezocht na een tekenbeet.  Die zei toen: “Als het mijn been was, zou ik meteen aan de antibioticum gaan.” Ze leren artsen tegenwoordig vanuit zichzelf de patiënt toespreken. Op mij hebben dergelijke uitspraken een overtuigend effect.  Hun kennis en kunde krijgen erdoor extra gewicht.

Het tennispark wist ik ongeveer te liggen, maar ik was toch wat verdwaald. Op een gegeven moment fiets ik voorbij het huis van Manon Ruijters en zag dat haar raam wagenwijd open stond. Dus vanaf de straat roep ik haar toe en mijn roep wordt meteen beantwoord. Als een expert op het gebied van leren, instrueerde ze me vakkundig hoe ik mijn weg zou moeten vervolgen om bij het park uit te komen. Daar trof ik inderdaad mijn strijdmakkers aan en ze waren aan de winnende hand. Tijdens de borrel kwam het gesprek op Pasen, de opstanding en de lastige vragen die het gebeuren oproepen.

We staan elke dag op. Van Aristoteles zijn de woorden: alleen al de ogen openen maakt een mens gelukkig. Na het openen van de ogen, starten we met frisse moed aan een nieuwe dag. En dat elke dag! Wie houdt dat vol? Een leven lang. De reïncarnatie-gedachte -het idee dat we meerdere levens achter elkaar leven- is volgens sommigen populair vanwege de tijdgeest. Er is momenteel veel aandacht voor zelfontplooiing en talentontwikkeling, is het dan niet zonde dat na een leven lang leren alles zomaar voorbij is? Al die verworven inzichten en vaardigheden verdwijnen ineens in een groot zwart gat. Doodzonde toch als je daar niet op de een of andere manier de vruchten van plukt?

In de tijd van Goethe waaide er een vergelijkbare tijdgeest. Faust geeft aan waarom Pasen -het feest over de opstanding- nog steeds wordt gevierd. Ze vieren de opstanding van de heer, vanwege hun eigen opstanding.
Aus niedriger Häuser dumpfen Gemächern
Aus Handwerks- und Gewerbesbanden
Aus dem druck von Giebeln und Dächern

Goethe schept een beeld waarin wij elk voorjaar opstaan uit de winterslaap. Daar komt bij dat velen zich over de jaren heen een bepaalde rijkdom verzamelen. Het gaat hen steeds iets beter. Ze zijn van een drie hoog achter naar een aangename woning verhuisd. Ze hebben door eigen inspanning iets tot stand gebracht. We gaan vooruit, we stijgen op de ladder. En als het iemand niet lukt, blijft dat toch het ideaal.

Opstanding is een grondpatroon dat vele uitingen en mislukkingen kent. Elke tijd geeft uitdrukking aan het gegeven dat we telkens weer opstaan. Biedt een ‘opstandingshypothese’ wellicht perspectief? De Russische filosoof Solovjov schreef een boek over liefde. Daarin start hij met het afpellen van een gangbare opvatting, namelijk dat seks de voortplanting dient. Wat je namelijk ziet is dat bij de hogere dieren de geslachtsdaad steeds minder nakomelingen oplevert, maar met meer affectie gepaard gaat. Liefde krijgt in de relatie tussen mensen een diepere betekenis. In de liefdesrelatie ontstaat er volgens Solovjov een nieuwe persoon.

De reïncarnatie-gedachte is misschien niet het gevolg van de tijdgeest, maar omgekeerd. Elke generatie zoekt weer naar uitdrukkingen van leren die de mens helpen op te staan. Achter vallen en opstaan gaat wellicht een veel diepere betekenis schuil dan we bevroeden. Is de diepere betekenis van een levenlang leren niet het opstaan? Het is  goed dat een mens zijn capaciteiten benut. Maar dit levert niet vanzelfsprekend het geluksgevoel op dat gepaard gaat met het dagelijks openen van de ogen. Als je niet hebt leren opstaan wordt het gaandeweg wellicht moeilijker. De belangrijkste indicator dat je leert: je mag alles vergeten in dit leven, behalve dat ene (Rumi).

One Response to Opstaan en weer vallen

  1. Joyce Cordus 9 mei 2014 at 21:03 #

    Hallo Marc, mooi hoe je je hebt laten inspireren door het Paasfeest! Tegelijkertijd sluit het thema ook heel mooi aan bij het thema van je vorige blog, over waar je schat ligt. Ik reageerde daarop o.a. met een citaat van Joseph Campbell: “Daar waar je struikelt, ligt je grootste schat begraven”. Maar als je struikelt, zul je ook weer moeten opstaan. Ik weet niet of ik het zonder meer met Aristoteles eens ben. Ik denk eerder dat het andersom is: als je elke ochtend je ogen opent en weer zin hebt in een nieuwe dag, ben je een gelukkig mens. Er zijn immers genoeg mensen die, als de wekker gaat, weer diep onder de dekens weg zouden willen kruipen en opzien tegen weer een nieuwe dag. Zelf heb ik ook zo’n periode gekend. Opstaan is dan moeilijk en vereist moed en bergen hoop en geloof in eigen kunnen. En misschien is dat bij echt leren ook wel zo. Terwijl ik dit schrijf bedenk ik dat Aristoteles het misschien ook wel zo bedoelt: ‘Open your eyes, you can fly’! Hoe dan ook, mij heb je met dit blog zeker weer aangezet tot denken! Dank je wel!

Geef een reactie