Openheid naar de wereld

Obama is in Europa en houdt een toespraak voor das Brandenburger Tor in Berlijn. Het kan niet anders dan dat daarin de muur wordt aangehaald. Das Brandenburger Tor stond tijdens de scheiding van Berlijn in het zogenaamde Sperrgebiet en maakte onderdeel uit van de muur (alleen DDR-soldaten konden de poort aanraken). Obama zegt dat hij trots is dat hij als eerste Amerikaanse president aan de oostzijde van das Brandenburger Tor spreekt. Obama gebruikt dat neerhalen van de Berlijnse muur als metafoor voor het slechten van allerlei muren. Veel nadruk legt Obama op het afbreken van de muren in ons hart.
Wat wij moeten leren is om over de muur heen de betere wereld te zien. Dat we niet rusten in onze historische verworvenheden, maar een toekomst nastreven waarin de ander centraal staat; een wereld met rechtvaardigheid. Wij hoeven onze bevoorrechte positie niet te verloochenen door voor anderen betere omstandigheden na te streven. Dit betreft geen liefdadigheid maar vanuit een diep besef van eenheid het streven naar vrijheid waar ook ter wereld praktisch ondersteunen. Dat is leven in de geest van Berlijn, persoonlijk bijdragen aan het dichterbij brengen van die wereld met rechtvaardigheid. Concreet krijgt dat vorm als we met Athene en Madrid aan betere kansen voor alle jongeren in Europa te werken.
Dit weekend werd de fatwa tegen Hamed Abdel-Samad besproken in de Neue Zürcher Zeitung. Abdel-Samad betekent ‘dienaar van de Eeuwige’. Geboren in Egypte als zoon van een soennitische imam, kwam hij via een schijnhuwelijk terecht in Duitsland, zijn tweede vaderland. Abdel-Samad laat er geen gras over groeien. Onlangs in Kairo verdedigde hij de these dat het religieus fascisme direct terug te voeren is op de Islam in plaats van het te koppelen aan de opkomst van de moslimbroederschap. Het beginpunt wordt volgens Abdel-Samad gemarkeerd door de wijze waarop Mohammed de stad Mekka veroverde en een monocultuur probeerde op te leggen. De Duitse minister van Buitenlandse zaken heeft hulp aangeboden en verschillende groepen in Egypte hebben bezwaar aangetekend tegen de oproep tot moord (na zijn lezing circuleerde er beeltenissen van Abdel-Samad met het opschrift ‘Wanted Dead’).
Berlijn is ook verbonden met Europese fascisme en München, waar Abdel-Samad tegenwoordig woont, misschien nog wel meer. Obama is in zijn redes vaak opvallend verzoenend richting de Islamitische wereld. Ook ditmaal legt hij de nadruk op praktische ondersteuning van mensen die vrijheid en gerechtigheid nastreven. In tegenstelling wat populistische politieke leiders in het Westen beweren, is volgens Abdel-Samad de Islam op zijn retour. Dat heeft ze aan zichzelf te danken. De Islamitische wereld beschouwt zichzelf als superieur en denkt door het wegzetten van andersgelovigen als ongelovigen die positie te behouden. In feite is daarmee haar rol uitgespeeld. Dat is echter niet zozeer een gevolg van de Islam als religie, maar vanwege de geslotenheid die ze betracht in de verhouding tot de wereld.m
Die geslotenheid staat in schril contrast met de openheid naar de wereld die in de periode van de 7e tot 11e eeuw heerste. Juist in de samenwerking met Perzen, Christenen, Berbers en Joden ontstonden centra van hoge cultuur. Niet Mekka en Medina, maar Bagdad, Kairo en Cordoba waren de voorname kenniscentra die de Islamitische hoogcultuur heeft voorgebracht. Als product van de openheid naar de wereld en door samenwerking en niet als de verdienste van de Islam als religie. De gevoelens van superioriteit zijn volgens Abdel-Samad niet alleen misplaatst, maar leiden tot ondermijning van ontwikkeling. Eigenlijk implodeert de Islamitische wereld als ik Abdel-Samad goed begrijp doordat ze de eigen mensen belemmert in hun ontwikkeling.
Abdel-Samad heeft eerder gezegd dat hij van geloof naar weten is overgegaan. Is daarmee geloven taboe? Integendeel, zolang een mens dat geloof in zijn hart bewaart en zich daarmee niet op de straat uitleeft. In het hart is voor het geloof een plaats als ze bijdraagt aan het slechten van de muren waardoor openheid naar de wereld wordt hersteld. Dat gaat niet lukken door oude wijsheidsboeken te projecten op hedendaagse problemen en als ultieme waarheid te betrachten of dat nu de Veda’s of de Koran betreft. Het gaat erom de wijsheid in het hart te ontwikkelen om heel anders de problemen te bezien, de ander als samenwerkingspartner te zien en daardoor heel andere oplossingen in beeld te krijgen.
Voor wie Duits verstaat, hier een interview met Abdel-Samad:

, ,

No comments yet.

Geef een reactie