Ontwikkelen van wijsheid

Gisteren wees Russell Kerhoven mij op het principe van Working Out Loud. Er verschijnt binnenkort een boek over van John Stepper. Stepper werkt bij de Deutsche Bank, maar is tevens een fervent blogger. Zijn vrouw vroeg hem onlangs botweg waar dat boek over ging: “So, is it just blogging?” Nou nee dus, het gaat om een open manier van werken in verbinding met anderen. Maak je werk zichtbaar zodat het anderen helpt bij hun werk. De oorspronkelijke definitie van Bryce Williams spreekt me ook aan: Working Out Loud = Observable Work + Narrating Your Work.

Vanochtend was ik vroeg op. Na het lezen van wat Confuciaanse wijsheid (uit de nieuwe vertaling van de gesprekken van Confucius met zijn leerlingen), nam ik me voor het didactisch model voor wijsheid nog wat uit te werken. Eind van de week spreek ik met een aantal collega’s over een nieuwe leergang waarin het ontwikkelen van wijsheid een centrale rol speelt. Ineens vielen de dingen op hun plek.  Een goed moment om het working out loud-principe meteen toepassen. Dus hierbij het resultaat van mijn ontwerpproces.

Ontwikkelen van wijsheid

Figuur 1. Integraal model voor het ontwikkelen van wijsheid

De ingewijde herkent natuurlijk de basis van dit model. Het is afkomstig van Knud Illeris. Ik heb ermee kennisgemaakt doordat ik als gastdocent optreed in een Master-opleiding aan Stoas Hogeschool. Illeris heeft uiteenlopende leertheorieën in een theoretisch model ondergebracht vanuit de basale vraag: Hoe leren wij? Ik heb me de creatieve vrijheid genomen om het te kneden naar een voor onze leergang geschikt vertrekmodel.

In de literatuur over wijsheid kom ik drie aanduidingen terugkerend tegen: generieke wijsheid (vaak vervat in verhalen), persoonlijke wijsheid (de wijze mens) en praktische wijsheid (goed handelen in dienst van anderen). Ergens hebben die wijsheden met elkaar te maken. Ik zie dat langs twee lijnen: een innerlijk lijn en een uiterlijke lijn. Het ontwikkelen van wijsheid vraagt om een integrale benadering van de drie componenten:

  • Verwerven van inhoud (omgaan met generieke wijsheden uit alle windstreken)
  • Bewustwording (het vinden/ontwikkelen van een vorm van persoonlijke wijsheid)
  • Interactie met de omgeving (het toepassen van wijsheid in werksituaties en samenwerking)

De innerlijke lijn betreft de wisselwerking tussen generieke en persoonlijke wijsheid. Ik denk dat het echt om een wisselwerking gaat omdat het je bewustworden van iets, weer kan leiden tot een veranderende kijk op een verhaal uit de wijsheidsliteratuur. Kortom, die wisselwerking genereert micro-transformaties die tevens een indicator zijn van een doorgaand leerproces. De uiterlijke lijn gaat over de interactie met de wijdere omgeving. De ervaringen die worden opgedaan met het toepassen van wijsheid hebben natuurlijk weer invloed op de innerlijke lijn. Op die manier vloeien het individuele en sociale leren samen in een integraal model voor het ontwikkelen van wijsheid.

Mocht deze uiteenzetting je nu op de een of andere manier helpen, laat het me weten. Want dat is de proof of the pudding van het working out loud-principe.

, , , , , , ,

4 Responses to Ontwikkelen van wijsheid

  1. Joyce Cordus 18 juni 2014 at 17:21 #

    Ha Marc, de tip van Russell heeft, inderdaad, tot een mooi en interessant blog geleid! Alleen komt op mijn Mac het figuur dat je in het blog geplaatst hebt, jammergenoeg, niet in beeld. Ik heb echter wel een donkerbruin vermoeden hoe het eruit ziet omdat ik Illeris vrij goed ken, maar misschien kun je nog eens kijken hoe je het ook voor Mac-bezitters zichtbaar kunt maken? Ik ben wel nieuwsgierig! Een mooi thema ook: ontwikkelen van wijsheid. Ik ben wel benieuwd wat jij onder wijsheid verstaat. In welk opzicht is ontwikkelen van wijsheid iets anders dan leren? Of is het een vorm van leren? Volgens mij heeft Illeris het o.a. over ‘transformatie learning’ en daar doet jouw beschrijving hierboven me erg aan denken. Ik ben heel nieuwsgierig naar hoe je hiermee verder gaat en, natuurlijk, ook naar jullie leergang. ‘Keep me posted!’

    • Marc Coenders 19 juni 2014 at 15:24 #

      Beste Joyce, figuur aangepast. Ik werk overigens ook op een Mac en zag de figuur in de eerdere versie wel. In de Engelstalige literatuur over wijsheid wordt het vaak als leren leren of met een leven lang leren in verband gebracht.

  2. Maarten Bremer 22 juni 2014 at 22:26 #

    Marc,

    je blog blijft me bezighouden en inspireren. Jij trekt twee lijnen (innerlijk en uiterlijk, voor mij zijn het facetten van een diamant, die elk hun eigen perspectief opleveren. Voor mij ontstaat echte wijsheid pas als je alle drie doet. Een soort leercylcus van Kolb, maar dan anders 😉

    Wordt vervolgd – Maarten

  3. alje bosma 7 oktober 2014 at 15:47 #

    Dag Marc, een intrigerend model waarvan ik denk dat het sterker zou worden als er geen lijnen getrokken worden maar dat de drie met elkaar verbonden worden in cirkel, drie vensters of lenzen waardoor wij naar de werkelijkheid kijken? (zie ook Offman)
    Nog een mooi citaat van TS Elliot: where is the wisdom we have lost in knowledge? Where is the knowledge we have lost in information? HG

Geef een reactie