Narratief leren; groeien van binnenuit

Er is een nieuwe leertheorie in de maak: narratief leren. Wat is de rol van verhalen in het leren van mensen gedurende hun leven? Zijn er verschillende vormen en patronen van vertellingen? En hoe beïnvloeden die vertellingen het leren? Dit soort vragen vormen de basis voor het boek ‘Narrative Learning’ waar onder meer Gert Biesta aan heeft meegewerkt. Het boek bevat acht analyses van levensverhalen en het leren van de acht mensen die het betreffen. Het onderzoek focust op de wijze waarop levensverhalen worden verteld en waarom en wanneer ze worden verteld. Vertellen mensen over hun leven op een chronologische manier (en toen en toen en toen…) of kiezen ze voor een thematische wijze? Geven mensen veel details prijs of geven ze vooral interpretaties weer over wat in hun leven is gebeurd? Hoe iemand vertelt over zijn leven doet er toe. Het vertellen heeft invloed op hoe iemand leert in en van zijn leven en daarmee zijn identiteit construeert. In de theorie speelt daarbij het begrip ‘agency’ een centrale rol: het vermogen richting te geven aan je leven.

Het vermogen om richting te geven aan je eigen leven is niet vanzelfsprekend zoals ook blijkt uit de levensverhalen van de proefpersonen van het learning lives project. Maar is richting geven aan je leven te leren? Ik denk van wel. Door richtingwijzers aan te reiken kun je de opties voor mensen vergroten. Het gaat daarbij niet alleen om het verwerven van meer inzicht in de eigen levensvragen, maar ook om het vergroten van de actieradius in het leven. De wisselwerking tussen denken en doen, daar komt het op aan. Om te leren vertellen over je leven, is het handig als je vertellingen krijgt aangereikt. Vertellingen die aansluiten bij levensvragen waar veel mensen mee te maken krijgen. Vertellingen uit verschillende tradities kunnen het eigen leven verrijken doordat je bijvoorbeeld meer details waarneemt en gebeurtenissen anders inkadert of waardeert.

Een levenlang leren impliceert dat het levensverhaal zich blijft ontwikkelen. Het motertje daarvoor is in elk mens aanwezig. Een mens groeit van binnenuit. Vertellen over dat groeiproces draagt bij aan het op gang houden van dat motertje. De mens levert door zijn verhalen als het ware de energie voor zijn eigen groeiproces. De inspiratie komt vaak van buiten. In de constellatie van vertellingen die de mensheid is, je eigen weg zoeken, is een heuse opgave. Groeien van binnenuit is een ‘vectorisch proces’. De mens wordt naar allerlei kanten geduwd (bijvoorbeeld door familie of kerk) en allerlei zaken (bijvoorbeeld door internet en TV) trekken zijn aandacht. Hoe bepaal je je richting? Die vraag is urgent omdat zonder gevoel van richting het levensverhaal de kans loopt te verschralen en daarmee de ontwikkeling van de eigen identiteit.

, , , , ,

No comments yet.

Geef een reactie