Multiculti-yoga

Een paar weken geleden las ik een interessant artikel van Prof. Axel Michaels over het ontstaan van yoga. Duits is een wendbare taal zoals blijkt uit de titel van het artikel: Auf der westöstliche Übungsmatte. Michaels betoogt dat yoga een typisch multiculti-product is. Een mengeling van Indiase yoga-beginselen en westerse gymnastiek. Da’s een heel ander geluid dan het gangbare gesteggel over de ouderdom en oorsprong van yoga. Bepaalde houdingen zouden al op aardewerk van drieduizend v. Chr. zijn terug te vinden. Dat kan allemaal wel waar zijn, maar de huidige hatha-yoga is nauwelijks honderd jaar oud. Het is zeker geen Indiase vinding maar erachter gaat een transculturele ontwikkeling schuil. Hoe verhoudt het een zich tot het ander.

Natuurlijk is yoga ouder dan een eeuw. In de Bhagavad Gita wordt al over yoga gesproken en de yoga-sutras van Patanjali verschijnen ergens drie eeuwen na het begin van onze jaartelling. Maar het gaat in die geschriften meer om een filosofie en de controle van de geest, dan over het systematisch beoefenen van houdingen. Michaels betwist niet de ouderdom van yoga, wel de aanspraak van sommige yogascholen dat hun oefenpraktijken direct teruggaan op oeroude bronnen. De eerste systematische beschrijvingen van oefeningen stammen pas uit de veertiende eeuw en zijn inderdaad van Indiase oorsprong.

Een speciale plaats ruimt Michaels in voor Tirumalai Krishnamacharya (1888-1989). Hij maakte van yoga en gymnastiek een werkbaar geheel en zorgde ook voor de uiteindelijke doorbraak van yoga in India én het westen. Krishnamacharya noemde yoga het geschenk van India aan de wereld. Hij eiste nooit de eer op voor zichzelf. Op vragen over de herkomst van bepaalde houdingen, antwoordde hij steevast dat hij die had geleerd van zijn leraar. Tegelijkertijd stond hij open voor de westerse yoga-leraren die hij heeft opgeleid. Een Talmoedisch gezegde luidt: ‘Ik heb veel geleerd van mijn leraren, nog meer van mijn collega’s, maar nog het meest van mijn leerlingen.’ Mijn vermoeden is dat de huidige yoga typisch een product is van wederzijds beïnvloeding in scholen zoals die van Krishnamacharya.

Axel Michaels verwoordt het zo: “Yoga in de huidige vorm is noch
Indiaas nog westers. Het is door en door transnationaal en intercultureel, en
laat zich het best tussen de culturen te positioneren. Wie zich beroept op de
‘ware’ yoga en denkt muren te kunnen optrekken rond een eigen vorm van yoga,
begrijpt niet dat culturen poreus zijn. «Muticulti» staat aan het begin, niet
aan het einde.”

, , ,

Trackbacks/Pingbacks

  1. Monotheïsme | School voor Mondiaal Leren - 8 augustus 2011

    […] eerder haalde ik een uitspraak aan van Krishnmacharya waarin hij yoga ziet als het geschenk van India aan de wereld. Het interview met De Kesel riep bij mij de gedachte op dat het Midden-Oosten ook een prachtig […]

Geef een reactie