Langzaam leren

Binnenkort geef ik een lezing voor opleidingsmanagers van een hogeschool. Het idee is dat deze opleidingsmanagers meer van elkaar zouden kunnen leren. Dat is op zich een goed idee, maar hoe verbeter je nu zo’n idee?* Toen ik een collega vertelde over de lezing, was het eerste wat ze zei: “een dergelijk onderwerp leent zich eigenlijk niet voor een lezing.” Inderdaad, als je meer met en van elkaar wilt leren dan begin je daar beter meteen mee. Dus aan mij de eer om met hen een begin te maken. Ik heb de lezing als werktitel ‘leervriendschap’ meegegeven. Niet dat ik vind dat deze managers vrienden van elkaar moeten worden, maar ze zouden wel de kwaliteit en kenmerken van vriendschap in hun onderlinge contacten kunnen cultiveren. Mijn idee is om het publiek eerst de volgende vragen voor te leggen: Wat kenmerkt vriendschap? Wat kenmerkt leren?

Ik had ook nog een ander idee, namelijk om wat wijsheid in te brengen. Een toepasselijk verhaal is dat van de abt en de rabbijn.

In een klooster wonen nog maar vier monniken met hun abt. In de bossen vlakbij is een kluizenaarshut waar de rabbijn uit een nabijgelegen stadje regelmatig gebruik van maakt. De monniken achtten de rabbijn zeer hoog en voelen wanneer hij weer in het hutje verblijft. Ze fluisteren dan tegen elkaar: “de rabbijn is weer in de bossen, de rabbijn is teruggekeerd”. Op één van die momenten besluit de abt om de rabbijn een bezoek te brengen en hem om advies te vragen over hoe het verval van het klooster te stoppen. Bij aankomst heet de rabbijn de abt welkom. Als de abt de reden van zijn verzoek voorlegt, uit de rabbijn zijn medelijden en vertelt de abt dat ook hij de gevolgen van geestelijk verval voelt: “de geest is uit de mensen gevaren, dat is ook het geval in mijn stad. De synagoge wordt nauwelijks nog bezocht”. Bij zijn vertrek legt de abt nog een keer zijn vraag voor aan de rabbijn die hem antwoordt: “Het spijt me, ik heb geen enkele raad te geven. Het enige wat ik je kan zeggen is dat één van jullie de Messias is.” Bij zijn terugkeer in het klooster vertelt de abt dat de rabbijn hem niet verder heeft kunnen helpen en brengt de cryptische boodschap van de rabbijn over: “Hij zei dat één van ons de Messias is, ik begrijp werkelijk niet wat hij bedoelt”. In de weken en maanden daarna denken de vijf monniken diep na over deze mysterieuze woorden van de rabbijn. Elk van hen gaat keer op keer in zijn gedachten zijn medebroeders langs.  Broeder Thomas, die iedereen beschouwt als een “man van het licht”, wijst op de stiptheid van broeder Philip en de kennis van broeder Elred. Zou hij de Messias zijn …? Langzaam maar zeker groeit de waardering en het respect voor elkaar wat niet onopgemerkt blijft bij de vele stedelingen die zich in hun vrije tijd in de bossen rond het klooster vermaken of een kijkje nemen in de kapel van het klooster. De stroom bezoekers neemt gestaag toe en enkelen worden zo geraakt door de bijzondere sfeer die er hangt dat ze besluiten tot de orde toe te treden. Na vele jaren begint de kloostergemeenschap weer te groeien en wordt het klooster weer een levendig centrum van spiritualiteit. Met dank aan de boodschap van de rabbijn.

Het kloosterleven als metafoor voor het lerend netwerk van opleidingsmanagers…hmm dat spreekt waarschijnlijk niet iedereen aan. Ik zie sommigen toehoorders hun wenkbrauwen al fronsen. Als tegenhanger daarom een korte dialoog tussen een koning en de wijze Meng Tse (ca. 372-288 v. Chr.).

De koning zei tegen Meng Tse: daar je van ver bent gekomen, mag ik ervan uitgaan dat je iets hebt om mijn rijk tot voordeel te strekken.
Meng Tse: Koning, waarom is het nodig te zeggen: voordeel? Er zijn menselijkheid en rechtvaardigheid, dat is genoeg. Als gij zegt waarmee kan mijn rijk bevoordeeld worden, zullen hoge ambtenaren zeggen: waarmee kan mijn familie bevoordeeld worden? En de lage ambtenaren: waarmee kan ik zelf bevoordeeld worden. Hogeren en lageren zullen gaan vechten om voordeel en het rijk zal in gevaar komen.

Mijn beeld bij het onderwijs is dat er zoveel structureren en systemen zijn, dat bepaalde vormen van leren dreigen te verdwijnen. Kwaliteit en rendement zijn sleutelwoorden geworden. Veel wordt geformaliseerd zodat het gevolgd en gemeten kan worden. De opleidingsmanagers doen er goed aan met en van leren te leren omwille van de voorbeeldfunctie. Ik zag onlangs The edge of tomorrow en bij het verlaten van de film zei een vriend: “goh, wat gaat leren toch langzaam.” Dat leren soms langzaam gaat, zouden we misschien meer tot uitgangspunt kunnen nemen. Dat zal ik de opleidingsmanagers eens voorleggen. Niet alles hoeft meteen voordeel op te leveren. Toch?

Benieuwd naar de film? http://youtu.be/vw61gCe2oqI

*Het verbeteren van ideeën is een beproefde leermethode van Bereiter & Scardamalia. Lees voor referenties: Knowledge building

, ,

No comments yet.

Geef een reactie