Kosmopolitisme

Een ander woord voor wereldburgerschap is kosmopolitisme. Komende donderdag spreekt Elisabeth Young-Bruehl over dit onderwerp in Nijmegen tijdens de Hannah Arendtlezing. Ze heeft een opbeurende boodschap in deze onzekere tijden. Zoals de zachte krachten uiteindelijk zullen overwinnen, zo wint het kosmopolitisme van het nationalisme. Het nationalisme is een harde houding, niet alleen omdat ze zich afzet tegen andersdenkenden, gastarbeiders of asielzoekers, maar omdat ze moeilijk is vol te houden. Het nationalisme kost vreselijk veel energie. Dat zie je in België.

Kosmopolitisme gaat uit van één gemeenschap, de wereld. We zijn als wereldburgers verbonden met die wereld en alle andere mensen die hier wonen. Vanuit kosmopolitisch oogpunt zijn we als stateloos te beschouwen. Zo bedoelde Arendt het zeker niet. In haar filosofie speelt de gezonde staat en het hebben van staatsburgerschap voor ieder mensen een belangrijke rol om onderlinge vijandelijkheden (lees oorlog) te verminderen. Elk mens heeft recht op een politiek leven, dat is de stelling die Arendt heeft uitgewerkt. (Lees het artikel in Trouw)

Hoe ziet het politieke leven van de wereldburger eruit? Ik zie op dit moment de volgende contouren opkomen:

  • Individueel niveau: volwaardig burgerschap, meedoen vanuit eigen identiteit
  • Community niveau: recht op een vrij en sociaal leven
  • Wereldniveau: samen produceren van een toekomst voor de wereld

Volgens Young-Bruehl is het opkomende nationalisme een teken van angst. Dat het kosmopolitisme groeiende is blijkt uit feit dat we problemen steeds meer zien als gezamenlijke problemen. Met elkaar nadenken over klimaatproblemen is echt iets van deze tijd. Het kosmopolitisch denken is ons door de Grieken meegegeven, maar kreeg een sterke impuls na de tweede wereldoorlog. Met de oprichting van de VN is er een institutionele basis aangegeven.

Ter aanvulling nog even bisschop Eva Brunne uit Zweden aanhalen: Verwerpelijk is het racisme dat stelt dat mensen niet allemaal evenveel waard zijn […] niet dezelfde rechten hebben, alleen omdat ze toevallig in andere delen van de wereld geboren zijn. (Volkskrant van vandaag.)

,

No comments yet.

Geef een reactie