God is niet alwetend, almachtig, etc.

Een van mijn favoriete boeken is Zaterdag van Ian McEwan. Het gaat over een zaterdag uit het leven van een neurochirurg. Zaterdag is gerelateerd aan de terroristische aanslag op de twin towers in New York. Vrijdag 27 maart 2015 was McEwan te gast in Terzake op de Belgische TV. McEwan vindt zichzelf nieuwsverslaafd, maar dat wil vooral zeggen dat zijn boeken vaak over de actualiteit gaan.

ZaterdagMcEwan noemt zich geen atheïst, hij houdt niet van het woord, maar godsdienstig is hij zeker niet. Hij is verbaasd dat godsdienst het publieke discours anno 2015 domineert. Als hem dat in 1985 was gevraagd, zou hij om de gedachte alleen al hebben gelachen. Maar de realiteit is anders. Hij noemt als voorbeeld de jihadistische Islam. De vraag is of de jihadistische Islam wel een goed voorbeeld is en met godsdienst te maken heeft, ook al beroepen de jihadisten zich erop. Net zo min als dat nazi’s zuivere Germanen waren. Met de Germaanse cultus had het nazisme niks van doen, maar met menselijke dwaling des te meer. Wat mensen zeggen klopt vaak niet met hoe ze handelen. In organisatieleren noemt men dat de discrepantie tussen espoused theory en theory-in-use.

Wat mij opviel is dat McEwan, althans voor mij toch, naïeve ideeën over godsdienst erop nahoudt. Hij heeft het over een alwetende God. Wie of wat zegt dat God alwetend is? In dit geval McEwan, een soort van atheïst, wat op mij vreemd overkomt. Net zo vreemd als dat vleeseters mij (vis/vegetariër) er vaak op wijzen dat ik dit of dat eigenlijk niet zou moeten eten. Want dan zou ik geen vegetariër zijn, in hun ogen.

McEwan verwijst vervolgens naar een tragedie en vraagt zich dan af waarom God (als hij al bestaat) dit zou kunnen laten gebeuren. Waar komt die notie van almacht vandaan? En waarom zou een soort van atheïst dit poneren? Alsof hij er een belang bij heeft. Ik heb een rijtje van die vanzelfsprekende kenmerken van God eens doorgelicht en kom tot de volgende, enigszins atheïstische omvormingen:

  • God is niet alwetend
  • God heeft het niet allemaal in de hand
  • God is sterk afhankelijk van de mens
  • God is niet ver weg
  • God is geen abstractie

Een schooldirecteur vertelde me laatst over zijn jarenlange meditatiepraktijk en hij probeerde me duidelijk te maken dat het een soort natuurkunde voor hem is. Meditatie is een vorm van heel nauwkeurig onderzoek over wat er in het lichaam aan sensaties opkomt. Dat staat in schril contrast met zogenaamd wetenschappelijk onderzoek, dat van achter een statistisch rookgordijn beweert dat meditatie niet helpt bij … vul maar in. Nee, het helpt niet bij een vooropgezet of egoïstisch doel. Dat is ook niet wat ‘de meditatieleer’ beweert. Maar wie zich de moeite getroost jarenlang te mediteren kan soms wonderlijk transformeren. Dat weer wel.

No comments yet.

Geef een reactie