Denkmodel-4 De vijf cultuurcodes

Er zijn verspreid over de aardbol een heleboel culturen en geloven te onderscheiden. Sommige culturen lijken op elkaar, anderen verschillen erg. Soms vormen landgrenzen cultuurovergangen. De Nederlandse cultuur bijvoorbeeld verschilt van de Belgische, maar er zijn ook veel overeenkomsten. Deze twee landen maken immers deel uit van Europa. De Europese cultuur als zodanig bestaat misschien niet, maar het deelt met Noord-Amerika een aantal waarden en daarom spreken we van de westerse cultuur. Cultuurgrenzen zijn vaak niet scherp af te bakenen.

Een cultuurcode herbergt uiteenlopende culturen die wat betreft hun waarden sterke overeenkomsten vertonen. Ze zijn vergelijkbaar in hun gerichtheid en daarmee samenhangende gebruiken. Het boeddhisme kent al vele stromingen, maar is toch met het jaïnisme en het hindoeïsme tot één cultuurcode te groeperen omdat ze gericht zijn op het vergroten van het bewustzijn van de mens en allerlei oefeningen voorstellen om dat bewustzijn beter te benutten.

Door op die manier naar culturen te kijken zijn er vijf families of codes te onderscheiden:

  • Westers-wetenschappelijke cultuurcode: gericht op de waarneembare werkelijkheid.
  • Chinees-Japanse cultuurcode: gericht op het evenwicht.
  • Indisch-Tibetaanse cultuurcode: gericht op het bewustzijn.
  • Bijbels-Islamitische cultuurcode: gericht op de komende wereld.
  • Sjamanitische cultuurcode: gericht op de verbinding met de natuur.

Waarom zijn er geen vier of zes cultuurcodes? Goede vraag. Bij de cultuurcode gaat het om een gedeelde gerichtheid. Deze richtingen bestaan naast elkaar en sluiten elkaar niet uit. Het is prima om het uit te breiden mits die code iets toevoegt wat de andere vijf niet dekken en een zekere verzameling culturen bevat.

In de geglobaliseerde wereld loopt veel door elkaar. De vijf cultuurcodes zijn niet langer geografisch afgebakend. Belangrijker dan de vraag naar het aantal cultuurcodes, is het perspectief dat elke cultuurcode aanreikt. De vijf cultuurcodes vertegenwoordigen vijf leerrichtingen die gelijkwaardig én nodig zijn om levensvaardig te worden én te blijven. Ze vormen samen een leerschool voor het leven.

De betekenis van deze cultuurcodes en haar perspectieven is vooral didactisch van belang. Het reikt een hanteerbare ordening aan om met een complexere wereld om te gaan. Leren is een activiteit die richting geeft aan het leven. Het denkmodel van de vijf cultuurcodes stelt leren in een mondiaal perspectief en vormt een prima vertrekpunt voor het ontwerpen van onderwijs voor wereldburgerschap.

, , , , ,

Trackbacks/Pingbacks

  1. | School voor Mondiaal Leren - 7 augustus 2011

    […] vervolg op de blog over de vijf cultuurcodes, volgt nu een poging om er principes voor mondiaal burgerschap uit af te leiden. Een principe is […]

Geef een reactie