Asielzoeker in eigen land

De verkiezingen zijn voorbij, de kaarten opnieuw geschud. Er gaat een nieuwe regering komen. Hoe lang die stand houdt weten we niet. Wat voortduurt is de illusie dat er een Nederland was, is en weer zal oprijzen. Die illusie -de ontkenning van de superdiverse samenleving- zie ik als een van de oorzaken van de polarisatie in de samenleving. Er zijn partijen die belang hebben deze illusie in stand te houden. Het populisme is niet gevaarlijk omdat het mensen misleidt of misbruikt voor eigen doeleinden. Het staat haaks op wat ik onhandig aanduid als mondualisme: een eerlijke boodschap over de interafhankelijkheid van alle mensen.

De wereld is superdivers, niet alleen etnisch, maar ook qua levensopvatting, geloofsovertuiging, gebruiken, voorkeuren, etc. Een paar maanden geleden was ik op bezoek bij professor Maurice Crul aan de VU. Hij was nogal druk. Die dag moest hij nog naar het ministerie, een paar dagen later naar de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid. Wat is er aan de hand?  Het integratievraagstuk is niet meer zo eenvoudig als het leek. We dachten altijd dat ging over integratie van nieuwkomers. Nu blijkt dat veel autochtonen problemen hebben met participeren in de eigen samenleving. Jongeren uit de kop van Noord-Holland bijvoorbeeld vinden moeilijker aansluiting op een HBO-opleiding in Amsterdam. Er lopen daar andere mensen rond. Ze herkennen zichzelf er niet in.

Nederlanders van wie de familiegeschiedenis al generatieslang met vaderlandse bodem is verankerd, hebben moeite met hoe Nederland zich heeft ontwikkeld. Die moeite dienen we serieus te nemen. De oplossing ligt echter niet in het koesteren van een illusie dat dit van voorbijgaande aard is. Dat de kaarten in Nederland opnieuw zijn geschud, zijn peanuts vergeleken bij hoe op wereldschaal de machtsverhoudingen veranderen. Het probleem schuilt in de gebrekkige en soms totaal afwezige mondialisering van ons onderwijs.

Ik vraag me af hoeveel mensen geluisterd hebben naar het prachtige marathoninterview met Kristofer Schipper op kerstnacht 2016 waarin hij enigszins voorzichtig oppert dat we van China kunnen leren. Hoe valt een dergelijke oproep in de vruchtbare Nederlandse bodem? Ik hoor er niks over. China wordt in het journaal steevast gereduceerd tot een land dat verkeerd bezig is in Afrika en nu zelfs onze bedrijven wil opkopen. Een paar weken geleden was ik bij meetup#94 in Pakhuis De Zwijger. Het interview met Peter Frankopan, auteur van de  Zijderoutes vormde de aanleiding. Frankopan schetst een beeld van Europa als dat van die kikker in water dat langzaam aan de kook wordt gebracht. Europeanen hebben niet door dat de wereld anders is dan het beeld dat ze koesteren. We zijn niet het centrum van de wereld, nooit geweest bovendien. Het was een boeiende bijeenkomst. China kwam regelmatig voorbij en Rusland natuurlijk. Er deed zich ter plekke voor waar Frankopan voor waarschuwt. Sterk vereenvoudigd hoorde ik onderliggende redeneertrant. Rusland is Poetin, Poetin is slecht, dus Rusland… Niks over de artistieke ontwikkelingen die in Rusland gaande zijn. Ik moest denken aan de prachtige roman Der Perser van de Russische, in Israël woonachtige, auteur Alexander Ilitschewski. Deze roman bevat prachtige inzichten over Nederland! Gelukkig kon ik aan het eind nog refereren aan dat marathoninterview.

Ik kom veel op scholen en bij lerarenopleidingen. Wat ik keer op keer hoor zijn zorgen over het wereldburgerschap in de zin van begrijpen onze leerlingen en studenten wel in wat voor wereld ze leven. Wat kunnen we ze het beste meegeven? Wat betekent mens zijn in deze tijd? In de waan van de dag worden deze en andere vragen vaak niet omgezet naar actueel onderwijs. Wel worden er scholierenverkiezingen gehouden omdat dit het politiek bewustzijn zou versterken. In Hilversum kregen jongeren, die voor eerst naar de stembus gingen, een heus stemdiploma waarmee ze op het stadhuis een presentje konden ophalen. Wat dit stimuleert is consumptisme. Wat we versterken is een gevaarlijke illusie. We zijn asielzoekers in eigen land.

, ,

No comments yet.

Geef een reactie